วัคซีนโควิด-19 สําหรับทุกสายพันธุ์

บทความโดย อุดม ลิขิตวรรณวุฒิ 22 มกราคม 2565
ข่าวเกี่ยวกับไวรัสผันแปร โอมะครอนที่สามารถหลบหลีกภูมิต้านทานที่เกิดจากวัคซีนได้ดีที่ทําให้ไวรัสผันแปรนี้สามารถ ระบาดได้ง่ายและรวดเร็วกระตุ้นให้บริษัทวัคซีน โควิดต่างๆมีแผนที่จะปรับปรุงวัคซีนโควิด-19 ของตนเป็นการเฉพาะ สําหรับไวรัสผันแปรนี้ดังเช่นข่าวเกี่ยวกับบริษัทไฟเซอร์ที่กําลังปรับปรุงวัคซีนเอ็มอาร์เอ็นเอของบริษัทเพื่อใช้เฉพาะกับไวรัส ผันแปร โอมะครอนและคาดว่าจะผลิตวัคซีนปรับปรุงใหม่ได้ถึง 100 ล้านโด๊สภายในต้นปีหน้า
 
การระบาดของโควิด-19 จะจบอย่างไรยังไม่เป็นที่รู้แน่ แต่ที่ค่อนข้างแน่นอนคือโควิด-19 คงจะอยู่กับเราไปอีกนานซึ่งนําไป สู่ประเด็นสําคัญคือจะต้องมีการฉีดวัคซีนกระตุ้นไปเรื่อยๆทุกปีหรือไม่ และหากต้องฉีดกระตุ้นควรใช้วัคซีนที่ปรับปรุงเฉพาะ ไวรัสผันแปรหนึ่งหรือควรใช้วัคซีนโควิด-19 แบบรวมที่ใช้ได้ผลกับไวรัสผันแปรต่างๆได้?
 
ใน STAT มีข่าวเกี่ยวกับการพัฒนาวัคซีนโควิด-19 ให้ใช้ได้ผลกับไวรัสผันแปรต่างๆทํานองเดียวกับไวรัสไข้หวัดใหญ่ที่ ต้องมีการปรับปรุงให้เหมาะสมกับไวรัสไข้หวัดใหญ่ที่เกิดการเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรมทุกปีซึ่งจะต้องเป็นการร่วมมือ ระหว่างประเทศในการตัดสินใจว่าวัคซีนใหม่สําหรับแต่ละปีจะเป็นอย่างไร?
 
ในข่าวอธิบายว่าหากว่าองค์การอาหารและยาของสหรัฐอเมริกาต้องการปรับปรุงวัคซีน โควิด-19 ให้มีผลที่ดีขึ้นต่อไวรัส ผันแปร โอมะครอนและไวรัสผันแปรอื่นๆ องค์การอาหารและยาจะทําเช่นนั้นภายใต้โครงการความร่วมมือระหว่างประเทศที่ จะตัดสินว่าจะต้องปรับปรุงวัคซีนหรือไม่และควรจะปรับปรุงเมื่อไรและอย่างไร ซึ่งความร่วมมือเช่นนี้จะเป็นการรับประกัน ว่าการตัดสินใจเกี่ยวกับเรื่องสําคัญเช่นนี้ไม่ใช่การตัดสินใจตามลําพังของบริษัทวัคซีนแต่ละบริษัท
 
เจ้าหน้าที่อาวุโสขององค์การอาหารและยาที่ไม่ต้องการออกนามกล่าวกับผู้สื่อข่าวของ STAT ว่าเราไม่สามารถปล่อยให้ บริษัทวัคซีนตัดสินใจเองตามลําพังเช่นอ้างว่าองค์การยาแห่งสหภาพยุโรปต้องการวัคซีนที่มีองค์ประกอบเช่นนี้ ส่วน องค์การอาหารและยาของสหรัฐอเมริกาต้องการวัคซีนที่มีองค์ประกอบเช่นนั้น เป็นต้น และองค์การอาหารเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการของโลกที่จะช่วยในการตัดสินใจเกี่ยวกับองค์ประกอบของวัคซีนที่ควรจะเป็น ซึ่งกระบวนการ นี้จะคล้ายกับกระบวนการที่ใช้กันมาแล้วเป็นเวลาหลายสิบปี ในการตัดสินใจว่าไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์อะไรที่ควรจะรวม อยู่ในวัคซีนไข้หวัดใหญ่ แต่กระบวนการสําหรับวัคซีนทั้งสองอาจจะไม่เหมือนกันหมดอย่างแท้จริง
เจ้าหน้าที่ขององค์การอาหารและยากล่าวว่าองค์การอาหารและยาจะพยายามทํางานไปในแนวทางเดียวกันกับหน่วยงาน กํากับดูแลขนาดใหญ่หน่วยงานต่างๆที่รวมถึงองค์การยาแห่งสหภาพยุโรปและจะพยายามร่วมมือกับองค์การอนามัยโลก ว่าทั้งสององค์การทํางานสอดคล้องกันในเรื่องนี้
 
องค์การอนามัยโลกกําลังพยายามจัดกระบวนการทํานองนี้สําหรับวัคซีนโควิด-19 มาเป็นระยะเวลาหนึ่งแล้ว ในอาทิตย์ที่ ผ่านมาองค์การอนามัยโลกได้จัดการประชุมสําหรับหน่วยงานกํากับดูแลเกี่ยวกับวัคซีนจากทั่วโลกเพื่อปรึกษาหารือเกี่ยว กับเรื่องต่างๆรวมถึงเรื่องเกี่ยวกับการปรับปรุงวัคซีนโควิด-19 ต่างๆ ให้ทันสมัยขึ้นว่าจะต้องทําอะไรบ้าง
นพ. ไมเคิล ไรอัน (Dr. Michael Ryan) ผู้อํานวยการโครงการภาวะฉุกเฉินเกี่ยวกับสุขภาพ (Health Emergencies Programme) ขององค์การอนามัยโลกกล่าวกับผู้สื่อข่าวว่าการปรับปรุงวัคซีนโควิด-19 ให้เหมาะสมกับสถานการณ์เป็น เรื่องที่สําคัญมากและเป็นการตัดสินใจที่ใหญ่มากเพราะเป็นเรื่องที่นําไปสู่ผลต่อเนื่องต่างๆมากมาย การตัดสินใจเช่นนี้เป็น เรื่องที่จะต้องจัดการอย่างรวดเร็วและระมัดระวัง ผู้ที่เกี่ยวข้องจะต้องรวบรวมข้อมูลและหลักฐานที่ดีที่สุดและร่วมกันตัดสิน ใจอย่างดีที่สุด นพ. ไรอัน เน้นว่าเรื่องนี้สําคัญมาก และหากปล่อยให้เป็นการตัดสินใจเพื่อผลประโยชน์ทางการค้าแล้ว การ ตัดสินใจในลักษณะนั้นอาจไม่ใช่การตัดสินใจที่ดีที่สุด
 
ไวรัสผันแปรโอมะครอนที่สามารถหลบหลีกภูมิต้านทานที่เกิดจากวัคซีนได้ดีทําให้แผนเกี่ยวกับกระบวนการที่จะปรับปรุง วัคซีนโควิด-19 มีความสําคัญมากยิ่งขึ้น บริษัทวัคซีนหลายบริษัทมีแผนที่จะทดลองวัคซีนสําหรับไวรัสผันแปร โอมะครอน รวมถึงบริษัทไฟเซอร์ที่เอ่ยถึงข้างบน ไฟเซอร์กล่าวว่าบริษัทอาจจะขออนุมัติสําหรับวัคซีนกระตุ้นเฉพาะสําหรับไวรัสผันแปร โอมะครอน หรือสําหรับวัคซีนโควิด-19 สองสายพันธุ์ (bivalent vaccine) ซึ่งจะเป็นวัคซีนที่มีองค์ประกอบสําหรับไวรัส ผันแปร โอมะครอนและสําหรับไวรัสผันแปรอีกชนิดหนึ่งรวมอยู่ในวัคซีนนั้น
 
อย่างไรก็ตามการที่ไวรัสผันแปรโอมะครอนแพร่ระบาดได้อย่างรวดเร็วมากนั้นการปะทุระบาดนี้อาจจบลงอย่างรวดเร็วด้วย ก็ได้ซึ่งจะทําให้ความคิดเกี่ยวกับการปรับปรุงวัดขึ้นเป็นการเฉพาะสําหรับไวรัสผันแปร โอมะครอนอาจจะไม่ใช่ทางเลือกที่ดี ที่สุด หากว่าในอนาคตมีไวรัสผันแปรชนิดใหม่ที่เหนือกว่าไวรัสผันแปร โอมะครอน วัคซีนที่ได้รับการปรับปรุงสําหรับไวรัส ผันแปร โอมะครอนอาจไม่สามารถกระตุ้นให้เกิดภูมิต้านทานที่ดีพอสําหรับไวรัสผันแปรชนิดใหม่เมื่อเปรียบเทียบกับวัคซีน รุ่นดั้งเดิม หรือวัคซีนที่ปรับปรุงสําหรับไวรัสผันแปรอื่นเช่นเดลต้าก็ได้
 
ในขณะนี้มีการวิจัยหลายโครงการที่กําลังศึกษาว่าตัวอย่างเลือดของผู้ที่ได้รับฉีดวัคซีนโควิด-19 ที่ปรับปรุงเป็นการเฉพาะ สําหรับไวรัสผันแปร โอมะครอนจะสามารถต่อต้านไวรัสผันแปรรุ่นอื่นๆก่อนหน้านี้ได้หรือไม่ และจนกว่าจะได้คําตอบจาก การวิจัยเหล่านี้ นักวิทยาศาสตร์จะต้องใช้ความระมัดระวังมากและจะต้องปรับตัวได้อย่างว่องไวเมื่อมีหลักฐานเพียงพอ สําหรับทิศทางที่จะต้องปรับปรุงวัคซีน นอกจากการปรับปรุงวัคซีนสําหรับไวรัสผันแปรต่างๆแล้ว ทางเลือกหนึ่งของสหรัฐอเมริกาที่เหมือนกับทางเลือกที่มีอยู่ใน ประเทศไทยคือการฉีดวัคซีนที่ใช้วัคซีนหลายชนิดหรือที่เรียกว่าการฉีดวัคซีนแบบไขว้ (mix-and-match vaccines) ซึ่ง เป็นวิธีการฉีดวัคซีนที่วัคซีนที่ใช้ฉีดกระตุ้นเป็นวัคซีนต่างชนิดจากวัคซีนที่ใช้ฉีดในเบื้องต้น
 
เจ้าหน้าที่ขององค์การอาหารและยาเน้นกับผู้สื่อข่าวของ STAT ว่าองค์การอาหารและยาไม่สนับสนุนการที่บริษัทวัคซีน แต่ละบริษัทมีสูตรเฉพาะในการฉีดวัคซีนของบริษัทเอง การที่บริษัทวัคซีนแต่ละแห่งมีสูตรเฉพาะของตนในการฉีดวัคซีน แบบไขว การฉีดวัคซีนเช่นนั้นอาจนําไปสู่ปัญหาต่างๆได้
หากว่าต่อไปในอนาคตคนต้องฉีดวัคซีนกระตุ้นทุกปี ความยืดหยุ่นของการฉีดวัคซีนแบบไขว้อาจกลายเป็นปัจจัยที่สําคัญ ได้ วัคซีนไข้หวัดใหญ่ส่วนมากสามารถใช้สลับกันได้ยกเว้นวัคซีนไข้หวัดใหญ่เพียงไม่กี่ชนิดที่เป็นวัคซีนสําหรับผู้สูงอายุ หรือสําหรับเด็ก ซึ่งเจ้าหน้าที่ขององค์การอาหารและยากล่าวว่าวัคซีนโควิด-19 ควรเป็นเช่นนั้นหากว่าเรารู้แน่ว่าต้องฉีด วัคซีนโควิด-19 เป็นประจําหรือการฉีดวัคซีนกระต้นทุกปีเป็นเรื่องที่จําเป็น
 
1 จาก Pfizer plans to manufacture up to 100 million doses of omicron-specific vaccine by spring โดย Christopher Rowland เมื่อ 11 มกราคม 2565 ใน https://www.washingtonpost.com/…/pfizer-omicron…
2 จาก U.S. Would seek global approach to updating Covid-19vaccines, official says โดย Helen Branswell เมื่อ 18 มกราคม 2565 ใน https://www.statnews.com/…/u-s-would-seek-global…/

Leave a Comment

มูลนิธิศูนย์คุ้มครองสิทธิด้านเอดส์